The necessitative mood (gereklilik kipi) is the Turkish “must” and “should”. It is a single suffix, -meli / -malı, and it expresses three things:
- Obligation or duty: Gitmeliyim. — I must go.
- Advice: Bu filmi izlemelisin. — You should watch this film.
- A confident guess: Ali evde olmalı. — Ali must be at home.
In everyday speech, Turks often use lazım, gerek or zorunda for “need to” and “have to”, so this page covers those too.
Forming -meli / -malı
Both vowels of the suffix follow two-way vowel harmony: -meli after e, i, ö, ü and -malı after a, ı, o, u. No buffer letter is needed because the suffix starts with a consonant.
The person endings are the “to be” endings, with a buffer y after the final vowel in the first person (see personal pronouns and “to be”).
| Person | gitmek | yapmak | okumak | English |
|---|---|---|---|---|
| ben | gitmeliyim | yapmalıyım | okumalıyım | I must / should … |
| sen | gitmelisin | yapmalısın | okumalısın | you must / should … |
| o | gitmeli | yapmalı | okumalı | he/she must / should … |
| biz | gitmeliyiz | yapmalıyız | okumalıyız | we must / should … |
| siz | gitmelisiniz | yapmalısınız | okumalısınız | you must / should … |
| onlar | gitmeliler | yapmalılar | okumalılar | they must / should … |
The stem never softens before -meli: gitmeli, not gidmeli.
Negative: “must not”, “should not”
Put the negative -me/-ma before the suffix: -memeli / -mamalı.
| Person | gitmek | unutmak |
|---|---|---|
| ben | gitmemeliyim | unutmamalıyım |
| sen | gitmemelisin | unutmamalısın |
| o | gitmemeli | unutmamalı |
| biz | gitmemeliyiz | unutmamalıyız |
| siz | gitmemelisiniz | unutmamalısınız |
| onlar | gitmemeliler | unutmamalılar |
- Akşamları kahve içmemelisin. — You shouldn’t drink coffee in the evenings.
- Bunu kimseye söylememeliyiz. — We mustn’t tell anyone this.
- Şifreni unutmamalısın. — You mustn’t forget your password.
Questions
The question particle comes after -meli and takes the person ending:
| Person | Question |
|---|---|
| ben | gitmeli miyim? — Should I go? |
| sen | gitmeli misin? |
| o | gitmeli mi? |
| biz | gitmeli miyiz? |
| siz | gitmeli misiniz? |
| onlar | gitmeliler mi? |
- Vize için başvurmalı mıyım? — Should I apply for a visa?
- Ne zaman çıkmalıyız? — When should we leave?
Past: -meliydi, “should have”
Adding the past -(y)di gives regret or an unfulfilled duty, and sometimes “had to”:
- Daha çok çalışmalıydım. — I should have studied more.
- Erken gelmeliydin. — You should have come early.
- Ona söylememeliydim. — I shouldn’t have told him.
- Dün doktora gitmeliydik ama vaktimiz olmadı. — We should have gone to the doctor yesterday, but we didn’t have time.
“Must be”: confident guesses
With olmak, -meli expresses a logical conclusion:
- Ali evde olmalı, ışıklar yanıyor. — Ali must be at home; the lights are on.
- Çok yorgun olmalısın. — You must be very tired.
- Bu çanta çok pahalı olmalı. — This bag must be very expensive.
For the past, use -miş olmalı:
- Treni kaçırmış olmalı. — He must have missed the train.
- Anahtarı evde unutmuş olmalıyım. — I must have left the key at home.
Lazım, gerek, zorunda: other ways to say “need to”
-meli can sound firm or formal. In conversation, these patterns are very common. The first two use a verbal noun with a possessive ending (gitmem = my going).
| Pattern | Example | Meaning |
|---|---|---|
| -me + possessive + lazım | Gitmem lazım. | I need to go. |
| -me + possessive + gerek / gerekiyor | Gitmem gerekiyor. | I need to go. |
| -mek zorunda + “to be” | Gitmek zorundayım. | I have to go (no choice). |
| -mek + lazım (general) | Biraz dinlenmek lazım. | One needs to rest a bit. |
Must not vs. don’t have to
English “must not” and “don’t have to” mean very different things, and so do their Turkish equivalents:
| Turkish | Meaning |
|---|---|
| Gelmemelisin. | You mustn’t come. / You shouldn’t come. |
| Gelmek zorunda değilsin. | You don’t have to come. |
| Gelmene gerek yok. | There’s no need for you to come. |
The negatives use değil and yok (see negation).
Rules and notices: -malıdır
In formal writing, rules and official notices often add -dır to the necessitative, and frequently use the passive:
- Yolcular emniyet kemerlerini takmalıdır. — Passengers must wear their seat belts.
- Başvurular şahsen yapılmalıdır. — Applications must be made in person.
- Bu ilaç çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır. — This medicine must be kept out of the reach of children.
Short dialogue
- Doktor: Geçmiş olsun. Bu ilacı günde iki kez almalısınız. — Get well soon. You should take this medicine twice a day.
- Hasta: Yemekten önce mi almalıyım, sonra mı? — Should I take it before or after meals?
- Doktor: Yemekten sonra. Bol su içmelisiniz ve birkaç gün dinlenmelisiniz. — After meals. You should drink plenty of water and rest for a few days.
- Hasta: Ama işe gitmem gerekiyor. — But I need to go to work.
- Doktor: Bu hafta çalışmamalısınız. Size rapor yazayım. — You shouldn’t work this week. Let me write you a sick note.
- Hasta: Tekrar gelmem gerekiyor mu? — Do I need to come back?
- Doktor: İyileşirseniz gelmenize gerek yok. — If you get better, there’s no need to come back.
Common mistakes
- Wrong harmony: yapmeliyim → yapmalıyım; gitmalıyım → gitmeliyim.
- Missing buffer y: gitmelim → gitmeliyim (gitmelim looks like the optative “let’s go” with a typo).
- Adding -iyor: gitmeliyorum → gitmeliyim.
- Person ending on the verb in questions: Gitmelisin mi? → Gitmeli misin?
- “Must not” for “don’t have to”: Yarın çalışmamalıyım (I mustn’t work) → Yarın çalışmak zorunda değilim (I don’t have to work).
- Softening the stem: gidmeli → gitmeli.
Mini-exercise
Make the form in brackets.
- Her gün su (iç-, sen, should). → ?
- Bu akşam erken (yat-, ben, must). → ?
- Otobüste yüksek sesle (konuş-, siz, must not). → ?
- Annemi (ara-, ben, should have). → ?
- Ali’nin odasının ışığı kapalı; Ali (uyu-, must have, with -miş olmalı). → ?
- “You don’t have to pay.” (sen, ödemek) → ?
Answers: 1. içmelisin 2. yatmalıyım 3. konuşmamalısınız 4. aramalıydım 5. uyumuş olmalı 6. Ödemek zorunda değilsin / Ödemene gerek yok.
Practice this
Run any verb through the verb conjugator to see its -meli forms, and compare “must” with “can” on the ability page.
